Δευτέρα, 25 Σεπτεμβρίου 2017

Αυτοβιογραφικό σημείωμα


Πεζογράφος με μετα-μυθοπλαστικές μέριμνες, κριτικός λογοτεχνίας (υπεύθυνος των βιβλιοφιλικών σελίδων της κυριακάτικης «Αυγής»), αλλά και μελετητής και δοκιμιογράφος του νεοελληνικού τοπίου, ο σημερινός φιλοξενούμενος της στήλης μας ανακεφαλαιώνει τα βιβλία που τον διαμόρφωσαν ως αναγνώστη και, επαγωγικά, ως συγγραφέα. Ο Κώστας Βούλγαρης διακρίνει βιβλία πρόζας, δοκιμίου και ποίησης, όπου η συλλογική μνήμη διασταυρώνεται δυναμικά με τη μορφική ανησυχία

Επιμέλεια: Μισέλ Φάις
(Εφημερίδα των συντακτών, 1-2-2017)


Η λογοτεχνία μπορεί να εννοηθεί

μόνο ως ακολουθία μορφών

Τα μεγάλα χωριά της πελοποννησιακής επαρχίας πολιτισμικά ανήκαν στην ευρύτερη κοινωνική ελίτ, γι’ αυτό και πρωταγωνίστησαν σε όλο τον νεοελληνικό βίο. Έτσι, λοιπόν, στα Δολιανά Αρκαδίας, διάβασα Καρυωτάκη και Καβάφη, Σοπενάουερ και Νίτσε, Πιτιγκρίλι και Νικολά Σεγκύρ, Ντάσιελ Χάμετ και Μαύρη μάσκα, σε εκδόσεις «περιπτέρου», σχεδόν πάντα μεταχειρισμένα αντίτυπα που κυκλοφορούσαν από χέρι σε χέρι. Με την επείγουσα και διακαή ανάγκη να ξεπεραστεί το κυρίαρχο και αφόρητο παλαμικό κοσμοείδωλο, και το συναπτό συλλογικό υποσυνείδητο που ήταν δομημένο ως δεκαπεντασύλλαβος. (Δεν μου είπε τίποτα ο Καζαντζάκης, που, από τότε, τον διάβαζαν οι συμβατικοί αναγνώστες).

Κυριακή, 24 Σεπτεμβρίου 2017

Η μεταμυθοπλασία στη νεοελληνική πεζογραφία

Εκδόσεις Βιβλιόραμα, σελ. 476



Ένα βιβλίο που έλειπε εδώ και χρόνια από τη βιβλιογραφία και τον δημόσιο διάλογο, αφού η μελέτη και η συζήτηση της νεοελληνικής πεζογραφίας συνήθως εξαντλείται στους μοντερνιστές συγγραφείς της γενιάς του ’30 και αναπαράγει τη δικιά τους εικόνα για τη διαδρομή της νεοελληνικής λογοτεχνίας, εικόνα που πια έχει ξεπεραστεί εκ των πραγμάτων.
Αντίθετα, αυτό το βιβλίο ξεκινά από τις «ρωγμές της νεωτερικότητας», επικεντρώνοντας σε αποκλίνουσες για την εποχή τους, αλλά τόσο επίκαιρες σήμερα λογοτεχνικές πρακτικές (όπως η αποσπασματικότητα του Δ. Σολωμού, η «ειδομειξία» του Κ. Βάρναλη, η διαλογική ετερότητα του Κ. Γ. Καρυωτάκη, η πολυφωνικότητα του Κ. Χατζηαργύρη), ή φωτίζοντας θεωρητικές τομές (όπως ο λόγος για την πρωτοκαθεδρία της ανθρώπινης βούλησης, στη ζωή και την τέχνη, του Αββά Σεγιές).
Στη συνέχεια περνά στους συγγραφείς που δοκιμάζουν ή και υπερβαίνουν τα όρια του μοντερνισμού (Ν. Βαλαωρίτης, Ν. Καχτίτσης, Γ. Χειμωνάς, Δ. Δημητριάδης, Αχ. Κυριακίδης, ...), ενώ επιμένει στη «λογοτεχνία τεκμηρίων», που στην νεοελληνική πεζογραφία αποτελεί πεδίο δοκιμής νέων αφηγηματικών τεχνικών (Στρ. Δούκας, Όμ. Πέλλας, Ρ. Γαλανάκη, ...).
Εξετάζοντας τη λογοτεχνική πρακτική της μεταμυθοπλασίας, την εντοπίζει ήδη στον 4ο αιώνα μ.Χ., στην τραγωδία του Γρ. Ναζιανζηνού «Χριστός Πάσχων», και στη συνέχεια στις φιλοσοφικές αφηγηματικές τεχνικές του Αβερρόη, στον «Δον Κιχώτη» του Θερβάντες, στον πρώιμο ρομαντισμό του Σλέγκελ, στην πολυφωνικότητα του Ντοστογιέφσκι, στην εισαγωγή της τεκμηριωτικής μεταμυθοπλασίας από τον Ροΐδη με την «Πάπισσα Ιωάννα», στον μεγάλο αργεντινό Χ. Λ. Μπόρχες.
Εν τέλει, το βιβλίο επικεντρώνεται στην ανάλυση της μεταμυθοπλασίας στη σύγχρονη νεοελληνική πεζογραφία, όπου έχουμε τα κορυφαία έργα του Θ. Βαλτινού και του Γ. Πάνου, καθώς και μια χορεία νεώτερων συγγραφέων μεταμυθοπλασίας, όπως οι Τ. Χατζητάτσης, Θ. Σκάσσης, Μ. Φάις, Κ. Βούλγαρης, ενώ εξετάζει και δείγματα μεταμυθοπλασίας από άλλες τέχνες, όπως η ποίηση, ο κινηματογράφος, η μουσική (Ηλ. Λάγιος, Ευγ. Αρανίτσης, Ν. Αλευράς, Ντ. Σοστακόβιτς).
Βασική θέση και συμπέρασμα του βιβλίου είναι ότι αυτό το ρεύμα της νεοελληνικής μεταμυθοπλασίας, που έχει ως προνομιακό πεδίο του τη σχέση λογοτεχνίας και ιστορίας, μετέχει ισότιμα στις σύγχρονες, διεθνείς αναζητήσεις νέων τρόπων γραφής μέσα στη μεταμοντέρνα συνθήκη, νέων σχέσεων της γραφής με την πραγματικότητα, νέων τρόπων αντίληψης του ιστορικού παρόντος.
Το βιβλίο δεν είναι μια τυπική φιλολογική μελέτη, εν προκειμένω του Κώστα Βούλγαρη, αλλά έχει κι αυτό συντεθεί με την τεχνική της μεταμυθοπλασίας: αποτελείται από 177 κείμενα, γραμμένα από 71 συγγραφείς, και αρθρωμένα όλα μαζί σε ένα αφηγηματικό δοκίμιο, το οποίο έτσι αφηγείται μια μακρά λογοτεχνική και θεωρητική διαδρομή, με το κάθε κείμενο να συνεισφέρει τη δικιά του άποψη και αλήθεια, τις δικές του επισημάνσεις και αντιρρήσεις.
Οι συγγραφείς των κειμένων είναι πεζογράφοι, κριτικοί λογοτεχνίας, ποιητές, φιλόλογοι, αλλά και δοκιμιογράφοι (Σ. Μιχαήλ, Στ. Ροζάνης, Κ. Παπαγιώργης, Γ. Μερτίκας), φιλόσοφοι (Β. Μπένγιαμιν, Μ. Φουκώ, Τζ. Αγκάμπεν), ιστορικοί (Κ. Σάθας, Σπ. Ασδραχάς, Λ. Κάνφορα), θεωρητικοί της λογοτεχνίας (Μ. Μπαχτίν, Ρ. Μπαρτ), ιστορικοί των επιστημών (Κ. Γαβρόγλου).
Μια πολυπρισματική μελέτη ενός λογοτεχνικού ρεύματος, μια εγκάρσια τομή στη διαδρομή της νεοελληνικής πεζογραφίας, η οποία φωτίζεται στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών και παγκόσμιων θεωρητικών, αισθητικών και καλλιτεχνικών ρευμάτων. 

Σάββατο, 23 Σεπτεμβρίου 2017

Μεταμυθοπλασία: στοιχεία μιας πραγματικότητας

Του Κώστα Βούλγαρη
 (Από το «Προοίμιο» του βιβλίου)

Κάθε αισθητικό ρεύμα προκύπτει μέσα από την ιστορία των μορφών· δεν παρθενογεννάται μίαν ωραίαν πρωίαν. Βέβαια, όλοι σχεδόν οι τρόποι και οι τεχνικές έχουν υπάρξει και δοκιμαστεί, στη μακρά διαδρομή της ιστορίας της τέχνης. Αυτό όμως που συμβαίνει με την εμφάνιση ενός νέου ρεύματος είναι πως, κάποια στιγμή, ορισμένοι τρόποι και τεχνικές συνθέτουν ένα καινούριο αισθητικό πρόταγμα, κι έτσι διαυγάζονται μέσα στην πραγματικότητά του, μέσα στην αλήθεια του, ανανοηματοδοτούνται.
Για παράδειγμα, οι σουρρεαλιστές ανέδειξαν τη συνειρμική γραφή τού αφανούς μέχρι τότε Λωτρεαμόν, που αναζητούσε «μια τέχνη αλλιώτικη», και έφτιαξαν μια δικιά τους γενεαλογία, που εκκινεί από τη διεκδίκηση της μυθολογικής μορφής του αρχαιοελληνικού Μινώταυρου, προκειμένου να δώσουν σχήμα και μορφή στο υποσυνείδητο, και δι’ αυτού στο ελευθεριακό τους πρόταγμα.
Σήμερα έχει εκπέσει, ή τουλάχιστον ατονήσει, η έννοια της πρωτοπορίας, και η συνακόλουθη αντίληψη με την οποία συγκροτούνταν τα καλλιτεχνικά κινήματα (ιδίως αυτά του μοντερνισμού), άρα ο ανά χείρας τόμος δεν διεκδικεί τον χαρακτήρα ενός άτυπου μανιφέστου, ενός προγραμματικού παλίμψηστου. Είναι η αποτύπωση μιας στιγμής, μέσα στην ιστορία των μορφών, είναι η καταγραφή μιας περιοχής της νεοελληνικής πεζογραφίας, περιοχή ιδιότυπη, αλλά και συνεκτική, μέσα από τις συνάφειες και τις αντιθέσεις που τη διαπερνούν. Ακόμα και η έννοια του αισθητικού ρεύματος, που χρησιμοποιώ εδώ ως κοινό τόπο, δεν έχει πια την έννοια της «σχολής», αλλά επισημαίνει την κίνηση και την ένταση, επί της μορφής. Άλλωστε, αυτό που απομένει στο τέλος είναι τα ίδια τα κείμενα και όχι η θεωρητική ή φιλολογική τακτοποίησή τους· είναι δε γνωστό ότι ένα κείμενο συνεχίζει να ζει όταν έστω και δυο μάτια σκύβουν πάνω του, αν και θα πρέπει να προσθέσουμε ότι δεν υπάρχει κάποιο «αθώο» βλέμμα, αφού όλα είναι μεσολαβημένα, άλλο λιγότερο και άλλο περισσότερο, από τις αντιλήψεις μας για το έργο τέχνης. 

Παρασκευή, 22 Σεπτεμβρίου 2017

Αποσπάσματα από το βιβλίο H μεταμυθοπλασία στη νεοελληνική πεζογραφία

Βασικό ζητούμενο στην τέχνη είναι η ανανέωση των μορφών. Η επανάληψη δημιουργεί αδιέξοδα. Φροντίζουμε να βρούμε καινούριους τρόπους αντιμετώπισης των διαφόρων θεμάτων για να κάνουμε δραστικό το αποτέλεσμα. Βλέπω τη λογοτεχνία σαν ένα σταθερό διάλογο ανάμεσα στο συγγραφέα και τον αναγνώστη, μόνο που ο αναγνώστης είναι μια πολύ θολή κατάσταση και κυρίως παθητική στη συνείδηση του συγγραφέα. Ο συγγραφέας βέβαια δεν κοινωνιολογεί ούτε αποφαίνεται για λογαριασμό κάποιου αόριστου πλήθους. Ο συγγραφέας παλεύει με τους δαίμονες που κουβαλάει μέσα του και του είναι απαραίτητο να μοιραστεί με κάποιους αυτό το πάλεμα. Η δημοσιοποίηση στην τέχνη είναι ένα απαραίτητο στοιχείο γιατί έτσι ολοκληρώνεται αυτό το εγωπαθές εγχείρημα, με το να μετατρέπεται δηλαδή σε κοινή εμπειρία. Η επιδίωξη αλλαγής των μορφών είναι μέσα σ’ αυτή την προσπάθεια, να διατηρηθεί η δραστικότητα που πρέπει να έχει το έργο, το κείμενο στην περίπτωση αυτή.
ΘΑΝΑΣΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ

Πέμπτη, 21 Σεπτεμβρίου 2017

71 συγγραφείς σε ένα λογοτεχνικό ταξίδι

 Του Βασίλη Ρούβαλη

Η εξέλιξη της νεοελληνικής γραμματείας στον εικοστό πρώτο αιώνα αποτελεί εκτενές αντικείμενο θεωρητικής προσέγγισης, στο οποίο περιέχονται δεδομένα με πολλαπλή ερμηνεία. Ο ρόλος του συγγραφέα και του αναγνώστη, η θέση της κριτικής, το λογοτεχνικό διακύβευμα, συναποτελούν έναν κοινό παρονομαστή στην αντιμετώπιση της πραγματικότητας όσο και της δημιουργικής φαντασίας (που πλάθει άλλες πραγματικότητες) στη σημερινή εποχή. Ένα μελέτημα που αναπτύσσει, με πρωτότυπο τρόπο, τη συζήτηση γύρω από αυτά τα θέματα - προτάσσοντας ειδικά τη λογοτεχνική πρακτική της μεταμυθοπλασίας- είναι αυτό που καταθέτει ο πεζογράφος και κριτικός λογοτεχνίας Κώστας Βούλγαρης.
Ο τόμος που υπογράφει με τίτλο «Η μεταμυθοπλασία στη νεοελληνική πεζογραφία» (Εκδόσεις Βιβλιόραμα) κυκλοφορεί με την προσδοκία να καλύψει βιβλιογραφικά ένα πεδίο ενδιαφέρον, σημαντικό και χρήσιμο για ό,τι αφορά τη διερεύνηση της διαδικασίας της γραφής, της μυθιστορηματικής συγκεκριμένα. 

Κυριακή, 3 Σεπτεμβρίου 2017

Στην Ελλάδα, τα σηµαντικά πράγµατα γίνονται στις αποκλίσεις

Του Μανώλη Πιμπλή

Τι είναι η «µεταµυθοπλασία»; Σύµφωνα µε τον Κώστα Βούλγαρη, συγγραφέα του βιβλίου «Η µεταµυθοπλασία στη νεοελληνική πεζογραφία» που µόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βιβλιόραµα, είναι «ένας σοβαρός µεταµοντερνισµός». Όπως ο ίδιος λέει στο «Βιβλιοδρόµιο», «ο µεταµοντερνισµός ήταν µια εσπευσµένη και πρόχειρη απάντηση στην κρίση του µοντερνισµού µε σκοπό την υπέρβασή του». Όµως: «Η σχετική συζήτηση ναι µεν υποχώρησε, το αίτηµα παραµένει. Η κρίση του µοντερνισµού υπάρχει. Και η µεταµυθοπλασία είναι µια σοβαρή προσπάθεια υπέρβασής του». Τα θεωρητικά κείµενα, τουλάχιστον στο εξωτερικό, υπάρχουν. Στην Ελλάδα, αντίθετα, δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα τέτοιο. Υπάρχουν όµως πολλά κείµενα που, κατά τον συγγραφέα και κριτικό Κώστα Βούλγαρη αλλά και άλλους, θα µπορούσαν να ενταχθούν σε ένα τέτοιο υποσύνολο. Κείµενα που χρησιµοποιούν τεχνικές όπως ο κέντρωνας, η ντοστογεφσκική πολυφωνικότητα ή η λογοτεχνία-ντοκουµέντο.
Και υπάρχουν και κείµενα κριτικής για µεµονωµένες, τέτοιες περιπτώσεις. Το αντίθετο δηλαδή µε ό,τι συνέβη λ.χ. στη Γερµανία του ροµαντισµού, όταν τα θεωρητικά κείµενα, η θεωρία της λογοτεχνίας, φτιάχτηκαν πριν από την ίδια τη λογοτεχνία, πριν να υπάρξουν δηλαδή οι συγγραφείς!

Σάββατο, 2 Σεπτεμβρίου 2017

Έκδοση εκτός εμπορίου

Στον καιρό της ανέχειας
Ερημόλαλες ιστορίες και εξουσίες
Εκδόσεις Βιβλιόραμα, σελ. 96

ΔΕΙΓΜΑ ΓΡΑΦΗΣ


Η κρίση


Με τούτα, κακείνα, ως της κοπώσεως της προόδου αφανείς απολήξεις, επέρχεται επιδημία ποικίλων ελλείψεων και αδηφάγων παθών, αφειδώς τον πληθυσμόν ολοθρεύουσα.
Προσέρπουσες χρημάτων αφαιρέσεις και αποπέμψεις και εκτοπίσεις και απαγωγές και σφαγές και φυγές και ασέλγειες και τρυφές και βρώματα μαγγανείας, και άλλες συμφορές ανδρών και γυναικών και κακών επαγωγές, ως δίκη πολύχειρ και τιμωρός επιπεσούσα φιλότιμος.

Δημοσιεύματα για τον Καιρό της ανέχειας

Παναγιώτης Βούζης
Νίκος Γαργαλιώνης
Γεωργία Λαδογιάννη
Νίκος Μαυρέλος
Πέρσα Κουμούτση

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2017

Αυθάδεια λαγνεύουσα


ΔΕΙΓΜΑ ΓΡΑΦΗΣ

Λευκή και ερυθριάζουσα, ξεχώριζε ανάμεσα σε τριάκοντα βασίλισσες και ογδοήκοντα παλλακίδες και νεάνιδες μύριες.
 Οι οφθαλμοί της καστανόχροες περιστερές, επιπλέουσες επί υδάτων καθημένων επί γάλακτος, οι σιαγόνες της ως φιάλες αρώματος, φύουσες βότανα ευωδιάζοντα, τα χείλη της κρίνα, ρέοντα σμύρνα, οι χείρες της τορνευτές, τα ακροδάχτυλά της από λίθου σαπφείρου, οι κνήμες της στύλοι μαρμάρινοι, ο δε φάρυγγάς της γλυκασμό ανέπεμπε, όλος επιθυμίας πλήρης.
   Οι ρυθμοί των μηρών της κύμα των ορμίσκων, ο ομφαλός της κρατήρας οπάλινος, άγκυρα της ελπίδος, η κοιλία της χρυσή θημωνιά σίτου, περιφραγμένη με ανεμώνες, η πλοκή των μαλλιών της αιχμαλωτίζει στέφανο και στέμμα.
  Της σαρκός ανδριάντας, κάλλος θείας εικόνας, αυθάδεια λαγνεύουσα, θήραμα επαγγελίας, εμπρησμός ψυχής, ορμή φιλήδονη, παθών σκοτοδίνη, εμπάθεια λογισμού.

Δευτέρα, 30 Ιανουαρίου 2017

ΚΡΙΤΙΚΟ ΜΕΛΕΤΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Αυθάδεια λαγνεύουσα,

Χαρτογραφώντας την επικράτεια του έρωτα














Της Αθηνάς Βογιατζόγλου

Όσοι είναι εξοικειωμένοι με το πεζογραφικό έργο του Κώστα Βούλγαρη, θα εκπλαγούν διαβάζοντας την Αυθάδεια λαγνεύουσα. Η αύρα αυτού του βιβλίου είναι διαφορετική: καταρχήν είναι το μικρότερο πεζογράφημα του Βούλγαρη, εβδομήντα μόλις «καθαρές» σελίδες· δεύτερον, το θέμα του είναι για πρώτη φορά ο έρωτας (από τις σταθερές αγάπες του συγγραφέα, την ιστορία, την πολιτική, τη φιλοσοφία, μόνο η τελευταία υπάρχει εδώ, σε περιορισμένες δόσεις)· τρίτον, πρόκειται για το πλησιέστερο προς την ποίηση έργο του, καθώς είναι γεμάτο από εστίες λυρικής έντασης και με αρκετές νησίδες δεκαπεντασύλλαβων (περισσότερων και από τα Άλογα της Αρκαδίας)· τέταρτον, είναι ολόκληρο γραμμένο σε βυζαντινότροπη γλώσσα, η οποία σταδιακά και σποραδικά είχε αρχίσει να χρησιμοποιείται στα τελευταία κείμενα του συγγραφέα. Πέμπτον –και κυριότερο– είναι το πιο εκρηκτικά φορτισμένο με λεκτική και διανοητική ενέργεια έργο του, γεμάτο εντάσεις (τις οποίες θα προσπαθήσω να προσδιορίσω) και προκλητικά, θα έλεγε κανείς, πολυπρισματικό, καθώς η προσφιλής στον Βούλγαρη αφηγηματολογική, ειδολογική και ρητορική ποικιλία γίνεται εδώ πολύ πιο έντονα αισθητή από ό,τι συνέβαινε σε παλαιότερα βιβλία του, δεδομένης της μικρής έκτασης και της μονοθεματικότητας της Αυθάδειας.

Σάββατο, 14 Ιανουαρίου 2017

ΑΝΑΦΟΡΑ, Δημοσθένης Κούρτοβικ

[Για την πεζογραφική παραγωγή του 2016]



"Ξεχώρισα ... την Αυθάδεια λαγνεύουσα του Κώστα Βούλγαρη, όπου η ερωτική και η γλωσσική λαγνεία σφιχταγκαλιάζονται σε έναν χορό που διασχίζει στην παραζάλη του όλα τα στρώματα της ελληνικής ρητορικής παράδοσης, με μια μελαγχολική, πικρή υπόκρουση στο βάθος" 
Τα Νέα, 14-1-2017

Κυριακή, 25 Δεκεμβρίου 2016

ΚΡΙΤΙΚΗ, Δημοσθένης Κούρτοβικ

Θρήνος και έρως



Έχουμε μια κουλτούρα όπου τα δράματα, είτε ιδιωτικά είτε κοινωνικά, πολιτικά ή ιστορικά, δεν θέτουν ερωτήματα. Υποβάλλουν μάλλον μια μαρτυρολογική προσέγγιση, μια ποίηση του πόνου. Ακόμη και όταν παράγονται από συνθήκες μεγάλων κρίσεων  που ανατρέπουν τα δεδομένα της ζωής και κλονίζουν τις πεποιθήσεις των ανθρώπων, η στάση που καλούμαστε να πάρουμε απέναντί τους είναι αδιαφοροποίητη και ορίζεται από συναισθηματικές σταθερές. Αυτό το βλέπουμε πολύ συχνά και στα ελληνικά μυθιστορήματα ή νουβέλες. Καταστάσεις που είναι από τη φύση τους αμφίσημες και διλημματικές μετατοπίζονται σε κάτι άλλο, που παραμερίζει το δίλημμα και την αμφισημία. Μπορεί με τον τρόπο αυτό το γραπτό να κερδίζει άμεσα σε συγκινησιακό φορτίο, χάνει όμως σε βάθος και ιδιαιτερότητα περιεχομένου. Το μοτίβο είναι πάντα το ίδιο. Στο πλαίσιο μάλιστα του συνόλου των αναγνωστικών εμπειριών μας χάνει τελικά, με την επαναληπτικότητα, και πολλή από τη συγκινησιακή του δύναμη.



Σάββατο, 12 Νοεμβρίου 2016

ΚΡΙΤΙΚΗ, Παναγιώτης Βούζης

Έρως ανίκατε γλώτταν!



Ο Κώστας Βούλγαρης υπονομεύει την εξουσιαστική χρήση της γλώσσας μιμούμενος παλιότερους εκφραστικούς τρόπους για να αποθεώσει τον σαρκικό έρωτα

Πιστεύω εις εσένα, ότι το άλλο εμού. Ότι εσύ παράπτωμα και σύμπτωμα και τέρψις και απόλαυσις. Ότι εσύ εις αυτά πίστις. Ότι εκάστου νοήματος νόημα. Ότι γυνή λέγων, εσέ λέγω. Ότι εμαυτού γυνή, και γυναιότητα όλη. Πιστεύω εσέ, ότι εσύ εγώ· εγώ όλος(«Πίστη και απιστία»).

Αναπτύσσεται εδώ ένας λόγος μεικτός, μιμητικός της θρησκευτικής, της λόγιας, της ποιητικής γλώσσας διαφόρων περιόδων. Όμως, ενώ τα κείμενα της συλλογής παραπέμπουν σε συγκεκριμένα λογοτεχνικά γένη και εποχές, παρεισφρέουν στοιχεία, λέξεις ή σημασίες λέξεων, οι οποίες δημιουργούν ρωγμές στο ειδολογικό και στο χρονολογικό πλαίσιό τους, ώστε προκύπτει εν τέλει ένας λόγος προσωπικός. Το τελευταίο επιτυγχάνεται όχι μόνο με τις αποδομιστικές λέξεις και σημασίες αλλά πρώτιστα με το ύφος, το οποίο στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αυτό ενός πολέμιου της θεσμιμένης θρησκείας, που την υπονομεύει μέσω του ισχυρότερου όπλου της: αναστρέφοντας τον προσανατολισμό της ρητορικής της από τη μεταφυσική σφαίρα προς την εγκόσμια, θέτοντας λοιπόν ως ρητορικό στόχο της προσομοιάζουσας στη θρησκευτική γλώσσας του την πειθώ για την υπέρτατη ισχύ του ανεξέλεγκτου σαρκικού έρωτα. 

Τρίτη, 8 Νοεμβρίου 2016

ΚΡΙΤΙΚΗ, Ζαχαρίας Κατσακός

Ο ερωτισμός της γλώσσας


Κώστας Βούλγαρης, Αυθάδεια λαγνεύουσα - Ερωτικές ιστορίες και φαντασίες, Εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2016


Αν μια «λέξη» έχει υλική οντότητα, τότε και ίδια η «έννοιά» της μπορεί να εμπεριέχει μιαν υλική δομή, να χαρακτηρίζεται δηλαδή από μιαν αρχέτυπη ύλη που καθορίζει γενικότερα την αισθητική της και συνεπώς την αισθητική της γλώσσας. Η ένυλη αυτή υπόσταση δίνει «αισθητική μορφή» σε όλη την πολιτισμική διαχρονία της γλώσσας. Έτσι, καθώς η γλώσσα εξελίσσεται, μεταμορφώνεται σε ένα αεικίνητο και ρευστό σύνολο αισθήσεων και αισθημάτων. Είναι αυτονόητο ότι η υλική υπόσταση της γλώσσας δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκην «και» με τα σημαινόμενά της, γιατί έτσι η γλώσσα θα ήταν ένα κλειστό σύμπαν σημασιοδοτήσεων και νοήματος. Επίσης, αυτή η υλική οντότητα δεν αφορά ούτε τα γράμματα, ούτε τους φθόγγους, ούτε, ακόμη, τις οπτικές αναπαραστάσεις των σημαινόντων και τις συμβάσεις των  σημαινομένων. Απεναντίας, η υλική της υπόσταση βρίσκεται στην ίδια της την ψυχή, είναι αδιαίρετη και συμπαγής, γεννιέται μαζί με τη γέννηση της γλώσσας και αποκτά δυναμική μέσω της πρόσληψης και της επικοινωνίας.

Τρίτη, 20 Σεπτεμβρίου 2016

Αυθάδεια λαγνεύουσα, ΒΙΝΤΕΟ

ΚΡΙΤΙΚΗ, Γιάννης Παπαγιάννης

Ιστορίες έρωτα και σεξ, σε γλώσσα καθαρεύουσα


Ως ερωτικές ιστορίες και φαντασίες παρουσιάζει ο συγγραφέας το συμπίλημα των μικρών πεζογραφημάτων, αλλά κατά τη γνώμη μου το βιβλίο δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό. Ο Κώστας Βούλγαρης στην παρούσα συλλογή εμφανίζεται προκλητικός συγγραφικά, από κάθε άποψη, και δικαίως θα πρέπει να θεωρηθεί το πιο πρωτότυπο βιβλίο της εκδοτικής χρονιάς, ένα κείμενο που αναμφίβολα θα εκπλήξει τον αναγνώστη.

Πέμπτη, 28 Ιουλίου 2016

ΣΗΜΕΙΩΜΑ, Δημήτρης Φύσσας

Μια αυθαίρετη, προσωπική, ακαριαία καταγραφή





Αυθάδεια λαγνεύουσα - Ερωτικές ιστορίες και φαντασίες, Κώστας Βούλγαρης, Κέδρος. 
Πολλά ανεξάρτητα κείμενα, γλώσσα και ύφος που βυζαντινίζουν προκλητικά κι ένα κλείσιμο κατευθείαν από το δημοτικό τραγούδι. Ένα πεζογραφικό πουλέν μου για αυτή τη χρονιά.



Athens Voice, 17-7-2016

Τρίτη, 7 Ιουνίου 2016

ΚΡΙΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Πέρσα Κουμούτση

Η μαγεία της ερωτικής σαγήνης


Χρησιμοποιώντας μια γλώσσα ανοίκεια στον μέσο αναγνώστη -τη δημώδη Βυζαντινή- αλλά εξίσου ελκυστική, ποιητική, «προκλητική», όσο είναι και το περιερχόμενο του μικρού, αλλά καλαίσθητου και πυκνού σε νοήματα και περιγραφές βιβλίου, ο συγγραφέας Κώστας Βούλγαρης μας εισάγει σε μια σειρά από σύντομες ερωτικές ιστορίες, καταστάσεις, στιγμιότυπα και φαντασιώσεις, όπου ο αναγνώστης καλείται να μετέχει στη «θέαση» του ερωτικού παιγνιδιού, τη μαγεία της ερωτικής σαγήνης, έτσι όπως την «εκτυπώνει», την αντιλαμβάνεται, τη φαντασιώνεται και περιγράφει ο ίδιος. Και για να το πετύχει, ο συγγραφέας επιδίδεται σε ένα γλωσσικό παιγνίδι, με το οποίο προκαλεί τον αναγνώστη του να τον ακολουθήσει, να εισέλθει στα δαιδαλώδη μονοπάτια της σκέψης του, της φιλοσοφικής του θεώρησης, της στάσης και των συλλογισμών του για τον έρωτα, την επιθυμία, την ηδονή, την ερωτική συμπεριφορά εν γένει, ως πράξη και ως επιθυμία. Να μετέχει επίσης σε μια ιδιάζουσα συνομιλία μαζί του για τη γυναικεία ομορφιά, όταν «απεκδύεται», κυριολεκτικά και μεταφορικά, αποτινάσσοντας τον φόβο και τη σεμνοτυφία, τον δισταγμό, και υποκύπτοντας στην «σκανδαλίζουσα» όσο και μαγική αυθάδεια του ερωτικού παιγνιδιού.

Δευτέρα, 30 Μαΐου 2016

ΠΡΕΛΟΥΔΙΟ Θάνος Μαντζάνας

 Ηδυπάθεια ενεδρεύουσα


Χρειάστηκε να περάσει ένα αρκετά μεγάλο διάστημα γνωριμίας με τον Κώστα Βούλγαρη, αρχικά μόνο με την συνύπαρξη μας στον χώρο της Αυγής, και στη συνέχεια μεγαλύτερης και καλύτερης, μέσω μερικών συνεργασιών μου με τις «Αναγνώσεις», για να διαπιστώσω ότι είμαστε ...ομοϊδεάτες. Αμφότεροι ομνύουμε στην θηλυκότητα. Την ασαφών μεν ορίων αλλά ταυτόχρονα και τόσο συγκεκριμένη έννοια, η οποία περιλαμβάνει τόσα πολλά, από τις καμπύλες του γυναικείου σώματος μέχρι τις ελλειψοειδείς τροχιές που διαγράφουν τα νετρίνα στα πέρατα του σύμπαντος, μεταφέροντας την γενεσιουργό αιτία των πάντων, την ενέργεια. Σε όλες τις μορφές και τους μετασχηματισμούς της.

Κυριακή, 22 Μαΐου 2016

ΚΡΙΤΙΚΗ Ελισάβετ Αρσενίου

Μεταξύ ηδονής και αυθεντίας




Η λειτουργία της γλώσσας μοιάζει πολύ με την λειτουργία της ψυχής: και οι δύο αντλούν από το χάος του «πριν» και του «μετά», του «όχι ακόμη» και του «ήδη τετελεσμένου», και καμιά τους δεν διέπεται από γραμμικότητα. Η ίδια η γλωσσική, μορφική και τροπική υπόσταση της αφήγησης του έρωτα είναι το θέμα του βιβλίου του Κώστα Βούλγαρη, γιατί εδώ η ερωτική ψυχή συνδέεται με την γλώσσα. Το προαιώνιο παιχνίδι ανάμεσα στην Φανταστική και την Συμβολική τάξη έχει στηθεί: από την μία πλευρά η λαγνεία του χάους και της ενότητας των πάντων, της ζωής πριν και μετά την ζωή, και από την άλλη η αποδοχή των νόμων (θείων κι ανθρώπινων), ώστε να υπάρχει ένα «εγώ», μία αυθεντία έστω και εικονική. Από την μία η ερωτική, και από την άλλη η γλωσσική εμπειρία.

ΚΡΙΤΙΚΗ Στέφανος Ροζάνης

Οι σημασιολογικές τροποποιήσεις του έρωτα


 Πρόκειται σαφώς για έναν σφετερισμό. Κάθε λογοτεχνικό κείμενο είναι ένας ερωτικός σφετερισμός. Γι' αυτό, οσάκις μιλούμε για ερωτική λογοτεχνία, συνήθως σημαίνει πως είτε εμπλεκόμαστε σε έναν κυκεώνα μεταφορών, αναφορικά με τον ερωτισμό που επιβάλλει το ορμέμφυτο της ηδονής, κατά την ψυχαναλυτική του προοπτική, είτε επιχειρούμε να συσκοτίσουμε τη λογοτεχνική γραφή, επιθέτοντας επάνω της όρους εκτός λογοτεχνικής λειτουργίας, και επιπλέον εκτός της ίδιας της γραφής, όταν βέβαια η γραφή είναι πράγματι λογοτεχνική, και όχι μίμηση λογοτεχνίας με πρόφαση την ερωτική διέγερση.

Πέμπτη, 19 Μαΐου 2016

ΜΕΤΑ την παρουσίαση του βιβλίου


Φωτογραφίες: Νικήτας Αλιφέρης

Κριτικό σημείωμα, ΝΙΚΟΣ ΓΑΡΓΑΛΙΩΝΗΣ

Αυθάδεια λαγνεύουσα

Λίγο πριν τη φετινή Λαμπρή ο, εκ Δολιανών, φίλος, και επιμελητής (από το 2002) των «Αναγνώσεων της Αυγής» (ένα κυριακάτικο-ονειρικό ανάγνωσμα για το βιβλίο και τις ιδέες…), Κώστας Βούλγαρης, ξαναχτύπησε, μ’ ένα ακόμη πόνημά του, το πρώτο μέσα στο 2016· και λέω το πρώτο, διότι με το ρυθμό του Βούλγαρη να κυκλοφορεί ένα και δύο και τρία βιβλία, κατ’ έτος, αρχής γενομένης από το 1998, για το 2016 -εδώ 'μαι κι εδώ 'στε- θα φυλλομετρήσουμε και δεύτερο και τρίτο! (Όχι φυσικά βιβλία πεζογραφίας, αλλά δοκιμίων ή συλλογικούς τόμους τους οποίους επιμελείται...)

Τρίτη, 17 Μαΐου 2016

ΒΙΝΤΕΟ, από την εκπομπή on ερτ



ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ





Παρουσίαση, ΠΟΛΥ ΚΡΗΜΝΙΩΤΗ

Ο έρωτας ως αντίδοτο
 στη σκληρότητα των ημερών


Ο έρωτας αυτή τη φορά μπαίνει στο λογοτεχνικό μικροσκόπιο του Κώστα Βούλγαρη και διερευνάται διεξοδικά σε όλες τις πτυχές του, στο καινούργιο του βιβλίο "Αυθάδεια λαγνεύουσα. Ερωτικές ιστορίες και φαντασίες" (εκδ. Κέδρος) που παρουσιάζεται την Τετάρτη 18 Μαΐου στις 8.30 μ.μ. στο θέατρο "Αγγέλων Βήμα" (Σατωβριάνδου 36, πίσω από το Εθνικό Θέατρο).
Πρόκειται για μια παρουσίαση με αρκετές εκπλήξεις, σε αντιστοιχία με το περιεχόμενο αλλά και τη γλώσσα του βιβλίου, όπου συνυπάρχουν επί σκηνής ο λόγος της φιλολογίας με αυτόν της θεωρίας αλλά και με εκείνον του θεάτρου, καθώς και με τη γλώσσα της μουσικής. Συμμετέχουν ο σκηνοθέτης Νίκος Αλευράς, η Ελισάβετ Αρσενίου καθηγήτρια νεοελληνικής Φιλολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, ο Στέφανος Ροζάνης καθηγητής Φιλοσοφίας, η θεατρολόγος Εύη Προύσαλη, ο σκηνοθέτης Κώστας Φαρμασώνης και η ηθοποιός Ράνια Παπαδάκου ενώ τον ήχο έχει επιμεληθεί ο Γιώργος Ανδρέου και τη μουσική οι Γιάννης Παναγιώτης και Θάνος Ματζάνας. Μοντάζ ο Νίκος Βούλγαρης.

Σάββατο, 7 Μαΐου 2016

ΣΚΗΝΙΚΗ παρουσίαση




Κριτική, ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ

"Διά της γλώσσης ελευθερώνουσα

τα μυστήρια"





Πιστεύω εμέ, ότι εγώ εσύ∙ εγώ όλη


(Από το βιβλίο, σελ. 72)




Το πρώτο κινούν, το ορμέμφυτο του έρωτα, διοργανώνει κατ΄αποκλειστικότητα τη γραφή, την καθιστά εκούσα άκουσα σύντροφό του, την ανανεώνει, για να την οδηγήσει εκ του ασφαλούς στην ενδοχώρα της Λαλιάς.

Κριτική, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΑΤΖΗΜΩΥΣΙΑΔΗΣ

Ο λάκκος με τα φίδια




Φέρνω στο μυαλό μου τους σαγηνευτές των φιδιών. Με το τουρμπάνι, την ανοιχτή τους καλαθούνα, το φλάουτο, τον κροταλία και ασφαλώς τον κόσμο που στέκει παράμερα και κάνει χάζι. Τρόπον τινά όσοι καταγινόμαστε με τη λογοτεχνική γραφή φέρουμε κατιτί από τους Ινδούς αυτούς τουρμπανοφόρους. Εννοώ τη σαγήνη του λόγου δια του οποίου ξεδιπλώνουμε το θέμα και θέτουμε σε δημόσια τέρψη τους πιο ενδόμυχους φόβους μας προς άγραν του κοινού, αφού προηγουμένως έχουμε λάβει τις αναγκαίες προφυλάξεις που η παράδοση της πεζογραφίας μάς εφοδίασε – με πρώτη και καλύτερη την ίδια τη συνθήκη της αφήγησης, δηλαδή εγώ που είμαι ο άλλος άλλοτε με καθόλου άλλοτε με ολίγον και άλλοτε με μπόλικο εγώ.